Loopgroep Witmarsum

Lopen met griep, verkoudheid of antibiotica gebruik.

Af en toe gebeurt het nog. Voor de training kijk je als trainer eens globaal naar de mensen die aan de training zullen meedoen en je ziet er ééntje bijstaan die niet fit uit de ogen kijkt. “Hoe gaat het ermee?”, antwoord: “Beetje grieperig, maar ik had zin om er even uit te gaan…”

Trainen of niet trainen. Als trainer heb je de verantwoordelijkheid voor mensen, voor zover dat redelijkerwijs mag worden verwacht en dat in je vermogen ligt. Om dan alles maar bij je trainer neer te leggen, getuigt nu ook weer niet van een gezond zelfbeeld en sportvolwassen-heid. Daarom het volgende:

Wat te doen bij griep? In elk geval moet je niet meteen de training hervatten zodra je weer ter been bent. Bij verkoudheid kan een bescheiden rondje hardlopen juist heilzame werking hebben. Lopen met griep onder de leden is levensgevaarlijk. Je immuunsysteem is verzwakt en je lichaam heeft alle energie nodig om beter te worden. Je loopt bovendien het risico je hart door een infectie een onherstelbare klap krijgt als je toch gaat lopen. Ook nadat jij je weer beter voelt, heeft je lichaam een aantal dagen rust nodig om bij te komen. De basisregel die je het beste kunt hanteren, luidt dat je bij koorts het dubbele aantal dagen dat de koorts heeft geduurd niet moet lopen. Had je vier dagen koorts, dan mag je pas na acht dagen weer beginnen met trainen.

De ‘nek check’
Anders dan griep, kun je met een verkoudheid wel doorlopen. Sportartsen hebben een eenvoudige ezelbruggetje bedacht, waarmee je kunt bepalen of je al dan niet je loopschoenen kunt onderbinden: de ‘nek check’. Heb je geen koorts en zijn je klachten boven de nek (verstopte neus, keelpijn ed.) dan is een relaxte loop okay. Zitten de klachten ook lager dan de nek, dan is een dagje rust voorgeschreven. Ga je toch hardlopen, dan vertraag je het herstel en verhoog je de kans overtraind te raken.

Dr. Fred Hartgens, sportarts aan het SMA te Maastricht schrijft het volgende.

Een simpele verkoudheid ….

Of: hoe je een heel seizoen kunt verknallen. Elk najaar en winter word ik door vele verkouden of grieperige sporters geconsulteerd met de vraag of ze wel of niet mogen trainen. Om een goed sportadvies kunnen geven, is het van belang om te onderscheiden of de sporter verkouden is of griep heeft. Ik zal hier nader ingaan op deze alledaagse ziekten.

Verkoudheid en griep

Verkoudheid is een infectieziekte die door verschillende virussen veroorzaakt kan worden. Deze ziekte kenmerkt zich door moeheid, loopneus, keelpijn of schorre keel, gezwollen slijmvliezen, oorpijn en hoesten. Vaak bestaat er ook lichte temperatuursverhoging. Griep is ook een virusinfectie, maar wordt veroorzaakt door een bepaald soort virus, namelijk het influenzavirus. Het leidt tot hevigere symptomen die meestal ook het gehele lichamen betreffen, zoals koorts (39-40 graden), een gevoel van algehele vermoeidheid en echt ziek zijn, rillingen, spierpijn, hoofdpijn, hoesten. Er zijn meerdere ziekten die in het begin erg veel lijken op een verkoudheid of griep. Bijvoorbeeld keelontsteking, ontsteking van de bijholten en de ziekte van Pfeiffer.

Natuurlijk beloop

Een verkoudheid of griep verbetert meestal binnen 5-7 dagen en na een dag of 10-14 ben je er weer volledig bovenop. Soms zien we een terugval na een aanvankelijk voorspoedig herstel. Die terugval wordt veroorzaakt door een infectie met een bacterie, boven op de reeds aanwezige virusinfectie. De voorkeurslocaties zijn de bijholten, middenoor en keel.

Preventie

Een goede conditie versterkt het afweersysteem. Echter, intensieve sportbeoefening kan de afweer ook (tijdelijk) verzwakken omdat er op het randje van overtraindheid gebalanceerd wordt. Een goede, uitgebalanceerde voeding werkt eveneens preventief. Vooral ijzer en vitamine C lijken de weerstand te verbeteren. Vermijd contact met verkouden en grieperige mensen. Griep- en verkoudheidvirussen worden door direct persoonlijk contact overgedragen, zoals door inademen van de lucht van de zieke, handen schudden, een kus geven, niezen. Vaak je handen wassen helpt voorkomen dat je ziek wordt.

Is preventie door een griepspuit zinvol?

Griepvaccinatie verhoogt de weerstand tegen enkele belangrijke (maar lang niet alle) influenzavirussen. Je kunt dus toch nog de griep krijgen! Griepvaccinatie is bestemd voor personen die een verhoogd risico lopen op besmetting én een groter risico op (ernstige) complicaties hebben, zoals chronische zieke mensen, bewoners van bejaardenhuizen e.d. Hoewel zij medisch niet tot de risicogroep behoren, zien we een tendens dat steeds meer sporters zich laten vaccineren met een griepspuit. Het betreft vooral sporters met een chronische longaandoening (zoals astma), topsporters en sporters die in het verleden vaker erg ziek van een griep zijn geweest. De vaccinatie dient eind oktober of in november plaats te vinden. Hou er rekening mee dat je er enkele dagen minder fit of ziek van kunt zijn.

Medische behandeling

We kunnen kort zijn: tegen deze virusinfecties bestaat geen effectieve behandeling. Wel is sinds enkele jaren het geneesmiddel zanamivir (Relenza) beschikbaar voor de behandeling van griep veroorzaakt door influenza A- of B-virus. Indien het in de eerste uren na het ontstaan van de ziekteverschijnselen wordt toegediend, kan het genezingsproces met 0,5 tot 2 dagen bekort worden. Omdat het ziekteverloop zonder dit medicijn gunstig is en er niet altijd (binnen enkele uren) zekerheid bestaat over de veroorzaker van de griep, wordt dit geneesmiddel in de praktijk nauwelijks voorgeschreven. Het belangrijkste advies is om enkele dagen (bed-)rust te nemen zodat het lichaam de ziekte zelf kan bestrijden. Wel kun je de symptomen verlichten, zodat je je beter voelt:

- Bij koorts en algeheel ziek-zijn kan een koortsonderdrukkend medicijn (zoals Paracetemol) gebruikt

worden.

- Een vervelende hoest kan verlicht worden met een hoestdrank, hoewel de effectiviteit dubieus is.

- Nachtelijk hoesten of een blafhoest kan onderdrukt worden met een middel als codeïne of dextromorfan.

- Een neusspray als xylomethazoline of oxymethazoline kan de neusdoorgankelijkheid bij een verstopte

neus verbeteren.

- Keelpijn kun je verzachten met Strepsils, Hibitanetabletten, met dropjes of andere snoepjes.

Indien er bovenop de virusinfectie een bacteriële infectie met algemene ziekteverschijnselen optreedt,

kan behandeling met een antibioticum noodzakelijk zijn. Antibiotica werken alleen tegen bacteriën en

absoluut NIET tegen virussen. Een antibioticakuur tegen de griep is dan ook volstrekt zinloos.

Sportadviezen Voor een verantwoord sportadvies kan men gebruik maken van de “neck-check” (zie figuur 1). Zijn de ziekteverschijnselen uitsluitend boven de nek gelokaliseerd (zoals neusverkoudheid, oorpijn, keelpijn en geen koorts), dan is sporten toegestaan. De eerste 2-3 dagen wel op een lager pitje. Indien de ziekteverschijnselen (ook) onder de nek gelokaliseerd zijn, zoals hoesten, kortademigheid, koorts (meer dan 38 graden), spierpijn in armen en benen e.d., dan is het advies om niet te sporten. Als vuistregel kan aangehouden worden: voor elke zieke dag mag je twee dagen niet trainen/sporten. Het idee om toch te gaan sporten “om de ziekte er uit te zweten” is een onzinnig fabeltje. 

Risico’s van snelle sporthervatting

Te snelle hervatting van de training is om meerdere redenen onverstandig. Allereerst is het effect van

een training te verwaarlozen als je nog ziek bent. Er bestaat zelfs een verhoogde kans om overtraind

te raken omdat je zieke lichaam de trainingsarbeid nog niet aan. Tevens ondermijnt het je afweersysteem

met als gevolg dat je vatbaarder voor een (andere) ziekte bent. Sporten met koorts of met nog aanwezige klachten van de onderste luchtwegen (hoesten, piepen, kortademigheid) kan leiden tot een (lang aanhoudende) ontsteking van de luchtwegen, zoals een longontsteking of een chronische bronchitis.

Hoewel het (gelukkig) niet vaak optreedt, kan sporten met koorts een infectie van de hartspier veroorzaken.

Die voorheen gezonde sporter is vanaf dat moment dus hartpatiënt. Een zeer ernstige complicatie van een eenvoudig griepje. Bovengenoemde complicaties kunnen (de voorbereiding op) het seizoen in korte tijd volledig om zeep helpen. Wees dus voorzichtig.

Verminderen antibiotica het prestatievermogen?

Sporters geven nogal eens aan dat hun prestatievermogen na een antibioticakuur flink achteruit is

gegaan. Toch is de antibioticakuur daar niet de oorzaak van. Antibiotica hebben namelijk geen negatieve invloed op de prestatie. Waardoor gaat de prestatie dan achteruit? Door toediening van antibiotica worden de ziekmakende bacteriën gedood. Weliswaar voelt de zieke sporter zich binnen enkele dagen fitter, maar het lichaam heeft meer tijd nodig voor het volledig hersteld is en weer zwaar belast kan worden. Pak je op zo’n moment de training weer op dan belast je lichaam te zwaar. Blijf je toch doortrainen dan raak je lichaam overbelast en neemt het prestatievermogen af. Dus goed uitzieken volgens de “neck-check” blijft een absolute vereiste.

Tot slot

Elke sporter dient een verkoudheid of griep serieus te nemen. Een sportadvies dient gebaseerd te zijn

op de “neck-check”. Bij twijfel dien je de sporthervatting uit te stellen en een (sport-)arts te raadplegen. Het trainingseffect is dan toch minimaal, maar je voorkomt een mislukt seizoen en (ernstige) gezondheidsproblemen.